خوشه صنعتی (راهبرد استراتژیک توسعه صنایع کوچک و متوسط  SME)

Industrial Cluster

منظور از خوشه مجموعه ای از بنگاههایی است که در کنار هم به تولید محصول مشترک مشغولند و از فرصت ها و تهدید های مشترکی برخوردارند. خوشه صنعت نیست بخشی از صنعت هم نیست و حتی بعنوان حرفه هم قابل تعریف نمی باشد. در کشورهای توسعه یافته خوشه های صنعتی در کنار هم مشغول فعالیت هستند یعنی مثلا در تولید یک محصول مرکب هر یک از این بنگاه ها بخشی از تولید محصول را بر عهده می گیرند و عمکرد دیگر این بنگاه ها همکاری با بنگاه های بزرگ صنعتی و یاری رسانی در تولید بخشی از محصول آن است مثلا سایپا بخشی از قطعات خود را از همین طریق تامین می کند اما مشکل این بنگاه ها در کشورهای در حال توسعه مانند ایران کوچک بودن آن ها نیست بلکه بخاطر انزوای آن ها و عدم همکاری دوستانه و جدا بودن از سایر بنگاه های کوچک یا متوسط است و در رقابت بجای افزایش کیفیت، قیمت ها را کاهش می دهند تا جایی که به قیمت تمام شده، محصول به فروش می رسد و باعث ورشکستگی شرکت ها می شود.

از علل پیدایش خوشه می توان به وجود شرکت های بزرگ اشاره کرد (بنگاه های کوچک بعنوان تامین کننده بخشی از محصولات شرکت های بزرگ)، از علل دیگر می توان به مزیت های منطقه ای اعم از نزدیکی به منابع اولیه، وجود نیروی کار ارزان و فراوان اشاره کرد.

در انگلستان بنگاه های کوچک رشد قابل توجهی ندارد و همچنین در آمریکا گرایش به بنگاه های بزرگ خیلی بیشتر است.

درست است که بنگاه های بزرگ دارای ارزش افزوده بیشتر می باشند که این بعلت داشتن سرمایه های کلان این شرکت ها است ولی صنایع کوچک حسن های قابل توجهی از جمله ایجاد اشتغال برای جوانان و زنان، رفاه و ایجاد مردم سالاری دارد و در کل صنایع کوچک باعث رشد اقتصادی می شود.