صف و ستاد
یکی از مسائل مهم در مدیریت سازمان های وسیع امروزی که برای روسای موسسات مختلف گاهی ابهام ایجاد می نماید، موضوع وظایف صف و ستاد است. تمیز وظایف صف از وظایف ستاد و درک روابط واحد های صف و ستاد، برای مدیران بعضی از سازمان های بزرگ گاهی مشکل است.
توسعه سازمان ایجاب می کند که در جوار واحدهای اجرایی صف، واحدهای تخصصی ستاد نیز مستقر گردند، بدین جهت شرح وظایف صف و ستاد و توضیح چگونگی روابط واحدهای صف و ستاد لازم به نظر می رسد.
سازمان صف و ستاد از دو نوع واحدهای متمایز تشکیل می شود، یکی واحدهای صف که مامور اجرای عملیات مربوط به هدف سازمان هستند و دستورات اجرایی بوسیله آنها از طریق خط واحد فرماندهی صادر می گردد و نظارت مستقیم بر فعالیت های واحدهای تابعه دارند و دیگری واحدهای ستاد که وظیفه آنها محدود به فراهم آوردن وسائل پیشرفت و تسهیل کار واحدهای صف از طریق انجام خدمات مشورتی و کمکی یا تخصصی است و بدین جهت نظارت مستقیم بر واحدهای صف ندارند.
اگرچه ماهیت وظایف صف و ستاد کاملا از یکدیگر متمایز است، اما نباید تصور کرد که چون واحدهای ستاد نظارت مستقیم بر واحدهای صف ندارند، بدین جهت تصمیم های کارشناسان ستاد تاثیر قابل توجهی در اعمال و وظایف کارمندان مامور اجرای عملیات ندارد.
از علل لزوم استقرار واحد های ستاد می توان به: استفاده از خدمات تخصصی و کمکی، حفظ تعادل و توازن سازمانی و تثبیت مسئولیت اشاره نمود.
مقامات صف در موارد خاص نظر مشورتی ستاد مربوط را می خواهند و واحدهای ستاد نظرات خود را به صورت پیشنهاد تسلیم می کنند.
با وجود اینکه چگونگی روابط صف و ستاد اهمیت قابل توجهی در کارآیی سازمان دارد، اما در بسیاری از موسسات روابط واحدهای صف وستاد چندان رضایت بخش نیست، این امر موجب می شود که مدیران صف کمتر از خدمات ستاد استفاده کنند. منشا اصلی اختلال در روابط صف و ستاد این است که گاهی واحدهای مزبور به نقش یکدیگر واقف نیستند.
سازمان و مدیریت سیستم و رفتار سازمانی
تالیف دکتر اقتداری
