تخصص گرایی فایول
هانری فایول مهندس معدن، کارشناسی بود که در فرانسه شهرت بسزایی داشت. وی در سال 1916 کتاب معروف خود را تحت عنوان اداره امور عمومی و صنعتی که بر پایه تجربیات شخصی او استوار است منتشر نمود.
فایول در کتاب خود سعی می کند که یک نظریه ی عمومی برای اداره ی امور جمیع سازمان ها ارائه دهد و در تعقیب این هدف از اصولی مانند تقسیم کار، اختیار و مسئولیت، انضباط، وحدت مدیریت و وحدت فرماندهی نام می برد که به نظر وی در همه سازمان ها قابل اعمال است.
موضوع دیگری که در نظریه های فایول حائز اهمیت می باشد جدول توانایی های مدیریت او است. فایول بر اساس تجربیات حرفه ای خود جدولی تهیه نموده است که 1) توانایی های عام مدیریت 2) توانایی های خاص مدیریت 3) توانایی های فنی یا تخصصی مورد نیاز مدیران را در رده های مختلف دستگاه بر حسب نوع سازمان با اعمال ضرایب مخصوصی نشان داده می شود.
منظور فایول از توانایی های خاص مدیریت: قدررت برنامه ریزی، سازماندهی، هماهنگی، فرماندهی و کنترل است. توانایی های عام مدیریت شامل سایر امور شش گانه یک موسسه می شود:
1- امور فنی ( تولید وتغییر شکل اشیا )
2- امور تجاری ( خرید و فروش و مبادلات )
3- امور مالی ( تحصیل و به کار انداختن سرمایه های لازم )
4- امور تامینی ( حفظ و حمایت از اموال و اشخاص )
5- امور حسابداری ( تهیه صورت سود وزیان، ترازنامه، هزینه تولید و... )
6- امور اداری ( تنظیم برنامه، سازماندهی، فرماندهی، هماهنگی و کنترل )
به نظر فایول توفیق در تامین هدف های سازمان منوط به اجرای وظایف شش گانه فوق است ولی دسته ششم برای روسای سازمان اهمیت خاصی دارد.
طبقه بندی عناصر مدیریت طبق نظریه فایول تشابه خاصی با تشریح وظایف مدیر در نوشته های نویسندگان معاصر دارد. با این وصف بطوریکه خواهیم دید، نظریه فایول از دو جهت با دسته بندی وظایف مدیر طبق نظریه های جدید تفاوت دارد: یکی اینکه به نظر فایول امور اداری از سایر امر شش گانه مجزا است، دیگر آنکه در نظریه های جدید اصطلاح رهبری بجای فرماندهی به کار می رود و این از جهت مفهوم دموکراتیک تر است.
منبع از کتاب سازمان و مدیریت
تالیف دکتر اقتداری
